Op 23 april is Ensafh nr. 2 útkaam mei it tema literêre prizen. Yn dat ramt diele we de kommende tiid de filmpkes fan de Gjalp-winners fan 2025.
Ruerd Smaling wie ien fan de dichters dy’t de Gjalp yn 2025 wûn mei in fers by byldmateriaal út it Frysk filmargyf. Mei syn gedicht jout hy in filmpke fan breidzjende froulju (1952) in djippere, tragsyke laach:
Juster wie ik op in begraffenis. Nee, ik moat sizze op in kremaasje. Ik koe de ferstoarne net en ek net de famylje. Dat krijst yn in twadde relaasje, dan kinne jo yn in famyljerûnte bedarje dêr’t jo net ien fan kenne. Noait ien fan earder sjoen en in relaasje mei opboud.
Alderaardichste minsken oars, sa te sjen. Kreas yn ’e klean, iepen gesichten. Waarm mei-inoar. Minsken dêr’t je wol in libben lang mei omgean wolle. Mar ja, wy ha no ienkear gjin libben lang mear.
It ôfskied fan de ferstoarne wie ek waarm en leaf en ik fielde mei de bern en beppesizzers mei.… Lês fierder
Op 8 april l.l. wie it tweintich jier lyn dat Gerard Reve yn ’e âldens fan 82 jier yn in Belgysk ferpleechhûs ferstoar. Op 14 desimber 2013 soe er 90 jier wurden wêze. By dy gelegenheid waarden der alderhande aktiviteiten organisearre – yn Amsterdam likegoed as yn Fryslân – dy’t noch ris sichtber makken hoe bot syn namme rûnsjongen bleau tusken wenplak en ûnthâld.
Wylst yn Amsterdam weromsjoen waard op de skriuwer dy’t de stêd ea ‘doeme’ neamde, klonk yn Fryslân in hiel oar langstme: de rop om him werom te heljen nei Greonterp, nei it tsjerkhôf by de klokketoer, ticht by Huize Het Gras dêr’t er syn meast besiele wurk skreau.… Lês fierder
Us besoarchster is trou, der giet eins nea wat mis. Waar of gjin waar, mist of sniedunen, glêde diken, stjalpbuien, hjitteweagen, glûpende kjeld: elke moarn falt er op ’e matte, al foar achten, útsein op sneon, dan wol it wolris wat letter wurde. By wize fan sprekken dan, want se triuwt ‘m yn ’e bûtenbus. Wy ha net iens sa’n klep yn ’e foardoar.
Ik bin der mar wat wiis mei, mei de krante. As it min waar is en ik net tefolle oare drokten ha, sit ik gauris in pear oeren deis yn ’e krante. En dan ha ik it dus oer in echte krante, en net ien op in skermke.… Lês fierder
Op Keningsdei stap ik nei it besykjen fan ‘e frijmerk ek noch efkes it ‘Allegaartsje’ yn. In aardige rommelige twaddehânswinkel by my om it hoekje dêr’tst de gekste dingen fine kinst. Ik ha foar in projekt dêr’t ik mei dwaande bin noch net alles fûn. Ienkear binnen, sjoch ik krekt op it plak dêr’t ik wêze moat in jongfeint op ‘e grûn sitten. Hy sit him te fergapjen oan wol hûndert sulveren leppeltsjes. Hy sit op ‘e grûn en ûnderwerpt it bestek oan in soarchfâldige ynspeksje. Ik gun de man syn leppeltsjes, mar ik fyn it dochs in bytsje spitich dat er no krekt dêr sit, dêr’t ik ek wêze moat.… Lês fierder
Dêr ûntkomt nimmen oan. Hoe faak, de mjitte wêryn en op hokker wize is like divers as it minskdom. Fansels binne der oerienkomsten en parallellen. Dat helpt soms in bytsje, buormans leed is buormans treast, bist net de iennichste. Mar it skrap setten op him sels is puer persoanlik. Soms hat it te krijen mei in yngripend barren. Ek dat giet nimmens doar foarby. By de ien wat faker as by de oar en it ferskilt ek kwa emoasjes.
It foarjier stie altyd bol fan ferwachtings, de simmerfekânsje … wêr sille we no wer ris hinne?
De bern makke it net it measte út.… Lês fierder
